Cây Kê Huyết Đằng Có Tác Dụng Gì? 12 Bài Thuốc Dân Gian

Kê huyết đằng – Loại dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền được nhiều người biết đến với khả năng tăng cường sức khỏe và hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp. Hãy cùng Saolabotanical tìm hiểu cây kê huyết đằng có tác dụng gì đối với sức khỏe con người qua bài viết dưới đây nhé!

Cây Kê Huyết Đằng Là Gì?

Kê Huyết Đằng là một loại dây leo thân gỗ được sử dụng làm dược liệu trong y học cổ truyền. Theo Dược điển Việt Nam, Kê Huyết Đằng có tên khoa học là Spatholobus suberectus Dunn, thuộc họ Đậu (Fabaceae).

Tên gọi Kê Huyết Đằng bắt nguồn từ đặc điểm phần thân dây, khi cắt ngang sẽ có chất nhựa màu đỏ chảy ra giống như máu (huyết là máu, đằng là dây) do đó người ta còn gọi cây kê huyết đằng là dây máu gà. 

Đặc Điểm Nhận Biết Cây Kê Huyết Đằng

Kê Huyết Đằng có những đặc điểm hình thái tương đối đặc trưng, đặc biệt ở phần thân dây và mặt cắt ngang. Đây cũng là những dấu hiệu giúp phân biệt cây với một số loài dây leo khác trong tự nhiên.

1. Thân Và Cành

Kê Huyết Đằng thuộc nhóm cây dây leo hóa gỗ, có khả năng phát triển và bám tựa vào các cây khác trong môi trường tự nhiên.

Thân cây khi trưởng thành có lớp vỏ ngoài màu nâu xám đến nâu sẫm, bề mặt tương đối thô ráp. Những cành non thường mềm hơn và có thể xuất hiện lớp lông mịn.

Điểm nổi bật nằm ở phần thân khi cắt ngang sẽ có chất nhựa màu đỏ chảy ra giống như máu.

2. Lá

Lá Kê Huyết Đằng là lá kép gồm ba lá chét, mọc so le trên thân.

Lá chét giữa thường có kích thước lớn hơn, hình bầu dục rộng hoặc gần tròn, phần đầu lá có thể thuôn thành mũi ngắn. Hai lá chét bên thường hơi bất đối xứng.

Phiến lá có màu xanh, chất lá tương đối mỏng hoặc hơi dai. Đặc điểm lá kép ba chét là một trong những yếu tố hỗ trợ nhận diện cây khi còn sinh trưởng trong tự nhiên.

3. Hoa và Quả

Hoa mọc thành chùm ở kẽ lá hay đầu cành, có màu tím nhạt. 

Quả dạng dẹt, hình lưỡi liềm, bên trong chứa 1 – 2 hạt. 

Cây Kê Huyết Đằng Có Tác Dụng Gì?

Bộ phận dùng làm thuốc của cây Kê Huyết Đằng là thân dây già. Thân cây được thu hái, sau đó đem chặt nhỏ, thái lát mỏng rồi phơi hoặc sấy khô để làm thuốc.

Theo y học cổ truyền và dược lý hiện đại, Kê Huyết Đằng mang lại nhiều lợi ích sức khỏe toàn diện:

1. Theo Y học cổ truyền

Kê huyết đằng được biết đến với nhiều công dụng trong y học truyền thống như bổ khí huyết, mạnh xương cốt, thư cân, chỉ thống. Cụ thể: 

• Cải thiện tình trạng thiếu máu.
• Giảm các triệu chứng mệt mỏi và chóng mặt.
• Giảm đau lưng và mỏi chân.
• Điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt.
• Phục hồi sức khỏe thể chất cho phụ nữ sau khi sinh.
• Giảm các triệu chứng liên quan đến dạ dày và tiết mồ hôi.

2. Theo Y học hiện đại

• Tăng sinh hồng cầu: Các nghiên cứu chỉ ra chiết xuất Kê Huyết Đằng giúp kích thích tăng sinh hồng cầu và hemoglobin, hỗ trợ điều trị chứng thiếu máu.
• Chống viêm & Giảm đau: Hoạt chất Flavonoid, Tannin, Saponin cùng các hợp chất phenolic trong cây giúp kháng viêm tự nhiên, làm dịu phản ứng sưng đau ở các khớp xương.
• Tác dụng lên tim mạch & Thần kinh: Hỗ trợ hạ huyết áp nhẹ, tăng cường vi tuần hoàn máu não, mang lại cảm giác thư thái thần kinh.

Tổng Hợp 12 Bài Thuốc Dân Gian Từ Kê Huyết Đằng

Trong y học cổ truyền, Kê Huyết Đằng thường được phối hợp với nhiều vị thuốc khác nhau tùy theo mục đích sử dụng và thể trạng của người bệnh.

1. Bài thuốc chữa đau dạ dày

Đau dạ dày là tình trạng bệnh lý phổ biến thường gây ra cảm giác đau và khó chịu ở vùng thượng vị (nằm ở giữa bụng, ngay trên rốn và dưới xương ức). 

• Nguyên liệu: 12g cây cỏ máu, 12g lôi công thảo khô, 12g chính hoài, 12g hà thủ ô, 12g hắc đại đậu, 12g cườm thảo, 12g cam thảo dây, 16g liêu sâm.
• Cách dùng: Tất cả rửa sạch, mỗi ngày lấy 1 thang sắc uống làm 3 – 4 lần.

2. Bài thuốc chữa viêm khớp dạng thấp

Bài thuốc từ kê huyết đằng giúp hỗ trợ chống viêm, giảm đau, làm ấm khớp và cải thiện các triệu chứng bệnh viêm khớp dạng thấp hiệu quả. 

• Nguyên liệu: 16g Hy thiêm, 16g rễ vòi voi, 12g kê huyết đằng và thổ phục linh, 12g sinh địa và ngưu tất, 10g rễ cà gai leo, 10g huyết dụ, 10g nam độc lực và 10g rễ cây cúc ảo.
• Cách dùng: Sắc thành một thang uống.

3. Bài thuốc trị rối loạn kinh nguyệt

Rối loạn kinh nguyệt là tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ, thường xuyên gây ra sự bất thường về thời gian, lượng và tính chất của kinh nguyệt. Sử dụng bài thuốc từ kê huyết đằng có thể giúp cải thiện tình trạng rối loạn kinh nguyệt.

Cách 1:

• Nguyên liệu: Lấy 5g chuẩn mắc tô mộc, 10g kê huyết đằng và 4g nghệ vàng.
• Cách dùng: Thái nhỏ, phơi hoặc sấy khô rồi sắc để uống trong ngày.

Cách 2:

• Nguyên liệu: Có thể dùng 16g ích loại, 8g nghệ, 8g đào nhân, 8g xuyên khung, 12g sinh địa và 16g huyết đằng.
• Cách dùng: Sắc uống trong ngày.

4. Bài thuốc chữa thiếu máu, hư lao

Hư lao là biểu hiện của các bệnh kéo dài, triệu chứng chủ yếu là đau đầu nặng nề, trí nhớ giảm, tâm lý không ổn định và suy nhược thần kinh.

Bài thuốc từ kê huyết đằng có tác dụng bổ máu, giảm các triệu chứng chóng mặt sẽ giúp chữa bệnh thiếu máu, hư lao.

Cách 1:

• Nguyên liệu: 200-300g kê huyết đằng và 1 lít rượu. Có thể kết hợp với các thảo dược như thục địa, đan sâm, hà thủ ô.
• Cách dùng: Dùng 200-300g kê huyết đằng, tán nhỏ và ngâm với 1 lít rượu trong khoảng 7-10 ngày. Uống 2 lần mỗi ngày, lần vừa 25ml.

Cách 2:

• Nguyên liệu: Cao đặc kê huyết đằng, rượu.
• Cách dùng: Sử dụng cao đặc kê huyết đằng, mỗi ngày 2-4g pha với rượu và uống.

5. Bài thuốc chữa tê thấp, nhức mỏi gân xương

Sử dụng bài thuốc từ kê huyết đằng với tác dụng mạnh xương cốt có thể giúp chữa chứng tê thấp, nhức mỏi gân xương.

Cách 1:

• Nguyên liệu: Lấy kê huyết đằng 12g, mua núi 12g, gối hạc 12g, phòng kỷ 10g, ngũ gia bì chân chim 10g, và dây đau xương 10g.
• Cách dùng: Thái nhỏ và phơi cho khô, sau đó ngâm vào rượu. Uống 50ml mỗi ngày, chia làm 2 lần.

Cách 2:

• Nguyên liệu: Kết hợp kê huyết đằng, độc hoạt, thiên niên kiện, phòng kỷ và một số vị khác, mỗi vị khoảng 4-6g.
• Cách dùng: Có thể sắc hoặc chế biến dạng cao, thêm đường khi uống.

6. Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa

Sử dụng bài thuốc từ kê huyết đằng với tác dụng thông kinh và giảm đau có thể giúp chữa đau thần kinh tọa.

Cách 1:

• Nguyên liệu: Ngưu tất 12g, đào nhân 12g, nhọ nồi 10g, kê huyết đằng 20g, hồng hoa 12g, nghệ vàng 12g và cam thảo 4g.
• Cách dùng: Sắc tất cả nguyên liệu với 400ml nước cho đến khi chỉ còn khoảng 100ml nước. Chia phần nước sắc trên làm 2 lần để uống trong ngày.

Cách 2:

• Nguyên liệu: Kết hợp dây đau xương, cẩu tích, huyết đằng, ngưu tất và một số vị thuốc khác.
• Cách dùng: Sắc và uống mỗi ngày.

7. Bài thuốc chữa đau dây thần kinh hông

Sử dụng bài thuốc từ kê huyết đằng với tác dụng thông kinh và giảm đau có thể giúp cải thiện tình trạng đau dây thần kinh hông.

Cách 1:

• Nguyên liệu: Kê huyết đằng 20g, ngưu tất 12g, hồng hoa 12g, đào nhân 12g, nghệ vàng 12g, nhọ nồi 10g, và cam thảo 4g.
• Cách dùng: Sắc tất cả nguyên liệu với 400ml nước cho tới khi còn lại 100ml. Chia đôi phần nước sắc và uống trong ngày.

Cách 2:

• Nguyên liệu: Kết hợp kê huyết đằng, dây đau xương, cẩu tích và một số vị thuốc khác.
• Cách dùng: Sắc và uống hàng ngày.

8. Bài thuốc chữa đau lưng

Sử dụng bài thuốc từ cây kê huyết đằng với tác dụng giảm đau có thể giúp chữa đau lưng.

• Nguyên liệu: Phối hợp kê huyết đằng 16g, tỳ giải 16g, rễ trinh nữ 16g, ý dĩ 16g, cỏ xước 12g, quế chi 8g, thiên niên kiện 8g, rễ lá lốt 8g, trần bì 6g.
• Cách dùng: Sắc tất cả nguyên liệu trên và uống trong ngày.

9. Bài thuốc chữa đau các khớp tứ chi

Bài thuốc từ cây kê huyết đằng với tác dụng kháng viêm, giảm đau có thể giúp chữa đau các khớp tứ chi.

• Nguyên liệu: Kê huyết đằng, ngũ gia bì hương, độc hoạt, uy linh tiên, tang chỉ (mỗi loại 10 -12g).
• Cách dùng: Sắc các vị thuốc và uống trong ngày.

9. Bài thuốc điều trị huyết hư

Sử dụng bài thuốc từ cây kê huyết đằng kết hợp với một số dược liệu khác có thể giúp điều trị huyết hư.

• Nguyên liệu: Huyền sâm 15g, huyết đằng 20g, mạch môn 15g, hạt muồng 15g và tâm sen 4g.
• Cách dùng: Sắc tất cả nguyên liệu và uống trong ngày.

10. Bài thuốc trị cơ thể suy yếu, đổ mồ hôi trộm

Sử dụng bài thuốc từ cây kê huyết đằng kết hợp với quả trứng gà có thể giúp điều trị cơ thể suy yếu, ra mồ hôi trộm.

• Nguyên liệu: 90g kê huyết đằng và 1 – 2 quả trứng gà.
• Cách dùng: Rửa sạch dược liệu và sắc lấy nước. Sau đó thả 1 – 2 quả trứng gà vào hỗn hợp thuốc vừa sắc, nấu như canh. Ăn mỗi ngày và duy trì trong khoảng 5 – 7 ngày để bồi bổ sức khỏe.

11. Bài thuốc bồi bổ sức khỏe và phục hồi làn da cho phụ nữ sau sinh

Sử dụng bài thuốc từ cây kê huyết đằng cho phụ nữ sau sinh có tác dụng bồi bổ sức khỏe và hồi phục làn da.

• Nguyên liệu: 10g kê huyết đằng.
• Cách dùng: Rửa sạch cây kê huyết đằng và phơi khô, sau đó nấu nước uống. Mỗi ngày uống một thang, dùng khi còn nóng.

12. Bài thuốc ngâm rượu từ Kê Huyết Đằng

Ngâm rượu là cách tốt nhất để chiết xuất và giữ được nguyên chất các hoạt tính của dược liệu. Kê huyết đằng ngâm rượu sẽ mang nhiều tác dụng bổ ích cho sức khỏe con người.

• Nguyên liệu: 300g kê huyết đằng và 1 lít rượu.
• Cách dùng: Lấy kê huyết đằng rửa sạch, sau đó tán nhỏ và ngâm vào rượu trong khoảng 10 ngày. Chia phần thuốc ra uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 25ml, tương đương với một chén trà nhỏ.

Kết Luận

Kê Huyết Đằng là vị thuốc Nam vô cùng quý giá với công dụng bổ huyết, hoạt huyết và đánh tan đau nhức xương khớp nhạy bén. Việc hiểu rõ đặc điểm và ứng dụng đúng 12 bài thuốc dân gian từ Kê Huyết Đằng sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình.